Wywiad w "Nowościach"

Zapraszam do przeczytania wywiadu ze mną w toruńskich "Nowościach". Wywiad ukazał sie również w papierowej wersji gazety jak również w "Expressie Bydgoskim".

On Piracy and the Future of Media

Ostatnio obejrzałem dokument "On Piracy and the Future of Media", dotyczący praw autorskich oraz piractwa i jego wpływu na przyszłość przemysłu muzycznego, radia, kina oraz różnorodnych mediów cyfrowych. Co ciekawe i dość rzadko spotykane w przypadku tego typu produkcji (patrz, np. Good Copy Bad Copy), dokument jest obiektywny i przedstawia rację obydwu stron konfliktu: twórców (czy raczej przedstawicieli koncernów medialnych), a z drugiej strony "ściągającego na potęgę" "zwykłego" człowieka.


Twórcą dokumentu, który można bez problemu ściągnąć za darmo, jest Julien McArdle, 21-letni niezależny filmowiec z Kanady. Dość dokładnie zgłębił on problem piractwa w tym kraju, pokazał jego ewolucję oraz udowodnił, że jest to bardzo złożone zjawisko społeczno-kulturowe i z całą pewnością nie jest tak czarno-białe, jak przedstawiają je chociażby koncerny medialne. McArdle przeprowadził szereg wywiadów z przedstawicielami różnych instytucji, mediów czy firm. Film można obejrzeć na Google Video (część 1, część 2) lub ściągnąć. Polecam ten drugi sposób – dokument ściągnięty jest lepszej jakości i zawiera dodatkowe materiały, takie jak, np. komentarze twórcy. Oficjalna strona dokumentu znajduje się tutaj.

Mateusz Halawa – „Życie codzienne z telewizorem”

Kolejny post o przeczytanych książkach - kolejna pozycja z serii „Popkultura i media”. Cytując krótki opis z tylnej strony okładki - „Życie codzienne z telewizorem to opis społecznego znaczenia telewizji”. Autor stara się odpowiedzieć na pytania, jaką rolę odgrywają telewizory w naszych mieszkaniach, a jaką telewizja w naszym życiu? Mateusz Halawa napisał książkę, opierając się na empirycznych badaniach, które polegały na przeprowadzeniu kilkudziesięciu wywiadów pogłębionych z respondentami, których badacz odwiedzał we własnych domach.

W części pierwszej autor stara się wykazać, jak telewizja wtargnęła w rutynę codziennego życia. Telewizor jako „mebel” stojący w naszych mieszkaniach oraz jako medium opleciony jest całą siecią społecznych znaczeń, uwikłany jest w czasowy wymiar naszego funkcjonowania, w dźwiękowe i wizualne tło naszych aktywności, ma on również wpływ na nasze związki społeczne. Bardzo często telewizja ujmowana bywa jako „lustro”, jako zwierciadło odbijające rzeczywistość. Z całą pewnością wypada się z tym zgodzić, gdyż każda technologia zawsze wpisana jest w szerszy kontekst kulturowy.

Część druga stara się scharakteryzować i sproblematyzować praktyki składające się na to, co potocznie nazywamy oglądaniem TV oraz wykazać, w jaki sposób oglądanie telewizji wpisane jest w życie codzienne oraz łączone z innymi aktywnościami. Halawa zajmuje się:

• rolą telewizji w strukturyzowaniu czasu w gospodarstwie domowym,
• rytualnym oglądaniu telewizji,
• telewizorem jako czynnikiem dezorganizującym czas,
• praktykami decydowania co oglądać jako wpisanymi w ogólniejsze relacje władzy,
• wpływem płci na powyżej wymienione zagadnienia,
• telewizją jako czynnikiem izolującym, a z drugiej strony integrującym domowników,
• rolą TV w nawiązywaniu i podtrzymywaniu społecznych więzi.

Dalej w części drugiej autor rozpatruje kontakt z telewizją w kategoriach symbolicznego zawłaszczania przez oglądających oferowanych przez TV treści. Zwraca uwagę na wybrane aspekty oraz następstwa takiego obcowania z telewizją. Mówi między innymi o:

• oglądaniu telewizji przez pryzmat naszych indywidualnych doświadczeń, zauważeniu roli odbiorcy, który używa przekazu do własnych celów, często innych niż te zakładane przez producenta,
• roli telewizji w aktywizowaniu i przekształcaniu pojęć poznawczych (TV w znacznym stopniu kształtuje nasze postrzeganie), obiektywizowaniu swojej sytuacji w świecie (to co w telewizji uznawane jest za „prawdę”), wprowadzaniu treści silnie ideologicznych w konteksty rutyny życia codziennego (potwierdzanie ideologii, jej negacja bądź negocjowanie),
• telewizji jako przyczynie wzrastającej refleksyjności społeczeństwa współczesnego i malejącej roli tradycji (telewizja jako promotor nowych stylów życia),
• problematyzowaniu przez niektóre programy TV (talk showy, telenowele) zagadnień społecznych i dylematów moralnych.

W ostatniej, trzeciej części książki Halawa opisuje sposób, w jaki telewizja „odtwarza tożsamość narodową”. Pokazuje to między innymi na przykładzie Polaków żyjących na Greenpoincie, czyli w tradycyjnie polskiej części Brooklynu, gdzie „sklepy z antenami satelitarnymi, tunerami i dekoderami, które pozwolą oglądać polską telewizję, są bardzo liczne, podobnie jak operatorzy telewizji kablowej, którzy za dodatkową opłatą udostępniają widzom sygnał polskich stacji. Zależnie od możliwości technicznych i finansowych można oglądać kanały specjalnie stworzone dla polonii jak TV Polonia czy iTVN, ale też Polsat czy TVN 24” (M. Halawa, Życie codzienne z telewizorem, Warszawa 2006, s. 163). Jak podkreśla Halawa, polska telewizja jest na Greenpoincie wszechobecna, spełnia funkcje fatyczne, jest przedmiotem rozmów Polaków, odbiorniki są w polskich barach czy restauracjach cały czas nastawione na krajowe programy, ich fragmenty często wykorzystywane są w polskich szkołach jako dodatek do tradycyjnych programów nauczania. Co więcej, wielu emigrantów podkreśla, że dzięki odbiorze polskich stacji czują się bliżej swojego ojczystego kraju. Na podstawie tego, co opisuje Halawa, widać, że telewizja jest ważnym czynnikiem „odtwarzania tożsamości narodowej” emigrantów. Odtwarza ją, ponieważ umożliwia ciągły kontakt z ojczyzną wynikający z odbierania programów pochodzących z kraju rdzennego. Czyni to jednak również w związku ze swoimi funkcjami fatycznymi oraz czymś, co nazwać można współdzieleniem narodowych znaczeń. Emigranci odczuwają, że poprzez odbiór tych samych, narodowych kanałów, stanowią wspólnotę ludzi, która wyróżnia się od innych właśnie tym, że ogląda swoją, a nie obcą telewizję. Mają ponadto poczucie, że oglądają to samo, co inni emigranci w danym kraju jak również to samo, co członkowie ich narodu znajdujący się w ojczyźnie.

Dane książki
Tytuł – Życie codzienne z telewizorem. Z badań terenowych
Autor – Mateusz Halawa
Język - polski
Stron – 192
Okładka - miękka

Darth Vader Wanted! (czyli o „fanatyzmie fanów” po raz drugi)

Jeśli natkniecie się kiedyś na osobnika wyglądającego jak ten na powyższym zdjęciu, uważajcie. Życie Warszawy, za Daily Telegraph, pisze o pewnym nakazie aresztowania, wydanym przez brytyjskie władze. Żeby zacytować ŻW:

Brytyjskie władze wydały nakaz aresztowania mężczyzny, który w stroju Dartha Vadera, słynnego czarnego charakteru z "Gwiezdnych Wojen" George'a Lucasa, zaatakował dwie osoby. Sprawa ma wymiar religijny...

Według gazety, Arwel Wynne Jones odziany w czarny płaszcz i zakrywającą twarz maskę wdarł się do ogrodu dwóch innych fanów filmowej sagi Lucasa i uderzył ich metalową kulą ortopedyczną, imitującą filmowy miecz świetlny.

Sędzia, który wydał nakaz aresztowania, zażądał doprowadzenia sprawcy przez policję. - Mam nadzieję, że wkrótce będzie z nim moc - powiedział.

Barney Jones, jeden z zaatakowanych mężczyzn, jest także znany pod imieniem Mistrz Jedi Jonba Hehol i założył pierwszy brytyjski Kościół Jedi.

Konferencje w 2008 roku

Poniżej przedstawiam linki do konferencji, na które chciałbym jechać w tym roku. Może ktoś będzie miał ochotę również się wybrać – jako uczestnik bądź prelegent. Razem zawsze raźniej...

Olsztyn, 15 – 16 maja 2008, Ogólnopolskie Sympozjum Naukowe „Homo creator czy homo ludens? Nowe formy aktywności i spędzania wolnego czasu”. Katedra Socjologii, Wydział Nauk Społecznych i Sztuki, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski.

Kraków, 27 – 28 czerwca 2008, Pierwsza Ogólnopolska Konferencja: Com.unikowanie w zmieniającym się społeczeństwie. Instytut Socjologii, Uniwersytet Jagielloński.

St. Marienthal (Niemcy), 1 – 3 września 2008, Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Komunikacja jako wartość, wartości w komunikacji”. Instytut Pedagogiki, Uniwersytet Wrocławski

Kielce, 11 września 2008, Ogólnopolska Konferencja Naukowa „Rola informatyki w naukach społecznych i ekonomicznych”. Wyższa Szkoła Handlowa w Kielcach

Olsztyn, 23 – 24 października 2008, Ogólnopolskie Sympozjum Naukowe „Media i społeczeństwo. Nowe strategie komunikacyjne: stan obecny i perspektywy rozwoju”. Katedra Socjologii, Wydział Nauk Społecznych i Sztuki, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski.

Olsztyn, 13 – 14 listopada 2008, Ogólnopolskie Sympozjum Naukowe „Cudne manowce? Kultura czasu wolnego we współczesnym społeczeństwie”, Katedra Socjologii, Wydział Nauk Społecznych i Sztuki, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski.

Poznań 22 – 23 listopada 2008, Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Kulturotwórcza funkcja gier”. Instytut Lingwistyki Stosowanej, Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Urban Star Wars, czyli popkultura i sztuka w ujęciu postmodernistycznym

Teoretycy postmodernistyczni wskazują, że w czasach, w których przyszło nam żyć, bardzo trudno wyznaczyć jest wyraźną granicę między kulturą wysoką a popularną. Zanikają wszelkie ustalone i niepodważalne kryteria służące odróżnianiu sztuki i popkultury, coraz szybciej tworzone są pomiędzy nimi pomosty, a różnice zanikają. W sieci znalazłem bardzo ciekawą tego egzemplifikację - galerię francuskiego fotografika Cédrica Delsaux. Postanowił on połączyć sztukę wysoką z popkulturowym produktem jakim jest Star Wars. Postacie z tego filmu „powstawiał” w interesujące tła urbanistyczne – końcowy efekt bardzo ciekawy…

Poniżej kilka „obrazków”, cała galeria - tutaj.

Ten utwór jest dostępny na
licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 2.5 Polska.

Neil Postman – „Zabawić się na śmierć”

Książkę Postmana „Zabawić się na śmierć” przeczytałem już bardzo dawno temu. Na tyle dawno, że szczegóły tego o czym pisał, ugrzęzły gdzieś w głębokich pokładach pamięci i bardzo trudno je w tej chwili wydobyć. Dlaczego zatem postanowiłem napisać o tym dziele? Przede wszystkim ze względu na niesmak, który budzą we mnie główne tezy wysuwane przez autora. Te pamiętam, o co nietrudno, zważywszy na dosyć radykalne poglądy pisarza. W wielkim skrócie – Postman to radykalny „technopesymista” widzący w rozwoju nowoczesnego medium, jakim jest telewizja, źródło wszelkich nieszczęść.

Jego wywód oparty jest na przeciwstawieniu sobie dwóch, całkowicie sprzecznych mediów – druku i telewizji. Druk to nośnik idei i znaczeń, które rozwijają racjonalny dyskurs oraz nastawione są na spójny, logicznie uporządkowany opis świata. Inaczej zastępująca go dzisiaj telewizja, która sieje spustoszenie w naszej kulturze, jest przyczyną wszelkich nieszczęść. To medium służące ogłupianiu ludzi, wciskaniu bezkrytycznym masom „odmóżdzającej papki”. W wyniku wszechwładzy telewizji wszelkie problemy nękające społeczeństwo sprowadza się do roli rozrywki. Przyczynia się do upadku opartej na deliberacji i racjonalnych podstawach demokracji, która ustępuje miejsca telewizyjnym obrazom i mało wybrednej rozrywce. Żyjemy dziś w „epoce show-biznesu”, w której liczy się jedynie interes ekonomiczny nadawców telewizyjnych.

Jeśli potraktować książkę Postmana jako swego rodzaju ostrzeżenie przed nadmierną komercjalizacją oraz „banalizacją” mediów, to może się ona podobać. Podkreślam jednak, że niesie ze sobą ona jedynie tylko taką wartość. Traktowanie jej jako rzetelnego opisu obowiązującego stanu rzeczy, byłoby grubą przesadą. Telewizja jest dziś co prawda skomercjalizowana, ale nie wynika to z jej istoty (jak twierdzi Postman). Telewizja to tylko narzędzie, które wykorzystywane może być w różny sposób. Dziś znaleźć można wiele przypadków także i niekomercyjnego jej użycia, nie przestaje być ona nośnikiem racjonalnego dyskursu. W różnych typach telewizji obecny jest on mniej lub bardziej, ale obecny jest. Telewizja publiczna (ale nie tylko) w różnych krajach realizuje (lepiej lub gorzej) misję społeczną w zakresie informacji, edukacji czy kultury. Postman zdaje się również nie dostrzegać aktywności widzów, tego że nie są oni jedynie bezkrytycznymi odbiorcami i ubezwłasnowolnioną masą.

Książka napisana została w 1985 roku. Ponad dwadzieścia lat później stwierdzić możemy, że nie spełniły się czarne wizje upadku kultury ludzkiej pod wpływem rozwoju nowych mediów. Postman, krytykując telewizję, a całkowicie pomijając takie media jak radio czy kino, nie zwrócił również uwagi na „raczkujące” w momencie powstawiania dzieła komputery. Ich rozwój oraz pojawienie się Internetu, obala podstawę, na której oparte są rozważania autora – dychotomię druku i telewizji. Internet jest bowiem multimedialny – jednocześnie wizualny, ale i opierający się na słowie pisanym. Jako taki staje się dzisiaj podstawą rozwoju racjonalnego dyskursu, o czym świadczy to, że coraz częściej wskazuje się na jego pozytywny wpływ na rozwój demokracji, społeczeństwa obywatelskiego, proces uprzedmiotowienia odbiorców.

Dane książki
Tytuł – Zabawić się na śmierć. Dyskurs publiczny w epoce show-biznesu
Autor – Neil Postman
Tytuł oryginalny - Amusing Ourselves to Death: Public Discourse in the Age of Show Business
Język oryginału – angielski
Stron – 240
Okładka - miękka

Ten utwór jest dostępny na
licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 2.5 Polska.

Dżihad vs McŚwiat – „Fitna”

W jednym z zeszłorocznych postów pisałem o tym, jak islamscy fundamentaliści wykorzystują do walki z „zachodem” różnorodne nowe media. Oczywiste jest, że w ich użyciu również przedstawiciele McŚwiata nie pozostają dłużni w radykalizmie, braku tolerancji i „zacofaniu”.

Wczoraj Radek Kossakowski (kolega z toruńskiego Zakładu na UMK) podesłał mi mailem filmik „Fitna”. Ten krótki film, stworzony z inspiracji holenderskiego parlamentarzysty Geerta Wildersa, pokazać ma, w jaki sposób Koran zachęca do terroryzmu oraz islamskiej rewolucji. Pokazuje ponadto, że Holandia pod rządami islamistów byłaby piekłem na ziemi i dowodzi, że wizja tego kraju rządzonego przez muzułmanów to wcale nie tak odległa przyszłość. Film umieszczony został w sieci 30 marca na serwisie LiveLeak i w oryginalnej wersji znajdował się na nim tylko jeden dzień. 6 kwietnia wypuszczona została druga wersja, którą prezentuję poniżej.

Film został potępiony przez rząd Holandii oraz liczne działające w tym kraju organizacje pozarządowe, w parlamencie doszło do budzącej wielkie emocje debaty, w której Wilders „dyskutował” z bardziej tolerancyjnie nastawionymi parlamentarzystami. Najsilniejsza była jednak (co zrozumiałe) reakcja przedstawicieli „Dżihadu”. Jak donosi Wikipedia, Indonezja zablokowała kilkanaście serwisów internetowych, między innymi YouTube, MySpace, Rapidshare i Metacafe. Powstają filmy mające obalić tezy prezentowane w „Fitnie” – 28 marca wypuszczony zostaje „Al Mouftinoun”, 1 kwietnia wyprodukowany przez blogera z Arabii Saudyjskiej film „Schism” (obydwa filmy poniżej).

Co ciekawe „Fitna” to nie jedyne dostępne w sieci, bardzo mocno potępiające Islam filmy. Warto zobaczyć chociażby „Undercover Mosque”, „Submission” czy trailer “Obsession: Radical Islam's War Against The West”.

Ten utwór jest dostępny na
licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 2.5 Polska.